Friday 18 December 2020

ग्रामपंचायत बद्दल संपूर्ण माहिती




कायदा - 1958 (मुंबई ग्रामपंचायत अधिनियम)


कलम 5 मध्ये प्रत्येक गावासाठी एक ग्रामपंचायत स्थापन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. 

परंतु एखाद्या गावामध्ये 600 लोकसंख्या असेल त्याठिकाणी गट ग्रामपंचायत स्थापन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.


सभासद व त्यांची विभागणी - कमीत-कमी 7 व जास्तीत जास्त 17



लोकसंख्येनुसार ग्रामपंचायतीची सभासद संख्या :


लोकसंख्या :


1. 600 ते 1500 - 7 सभासद


2. 1501 ते 3000 - 9 सभासद


3. 3001 ते 4500 - 11 सभासद


4. 4501 ते 6000 - 13 सभासद


5. 6001 ते 7500 - 15 सभासद


6. 7501 त्यापेक्षा जास्त - 17 सभासद


निवडणूक - प्रत्यक्ष प्रौढ गुप्त मतदान पद्धतीने राज्य निवडणूक आयोग घेते.


कार्यकाल - 5 वर्ष


विसर्जन - कार्यकाल पूर्ण होण्यापूर्वी राज्यसरकार विसर्जित करू शकते.


आरक्षण :


1. महिलांना - 50%


2. अनुसूचीत जाती/जमाती - लोकसंख्येच्या प्रमाणात


3. इतर मागासवर्ग - 27% (महिला 50%)



ग्रामपंचायतीच्या सभासदांची पात्रता :


1. तो भारताचा नागरिक असावा.


2. त्याला 21 वर्ष पूर्ण झालेली असावीत.


3. त्याचे गावच्या मतदान यादीत नाव असावे.


ग्रामपंचायतीचे विसर्जन : विसर्जित झाल्यापासून सहा महिन्याच्या आत निवडणूक घेणे बंधनकारक आहे तिच्या राहिलेल्या कालावधीसाठी पुढे काम करणे.


सरपंच व उपसरपंच यांची निवड : निवडून आलेल्या सदस्यांमधूनच ग्रामपंचायतीच्या पहिल्या सभेच्या वेळी केले जाते.


सरपंच व उपसरपंचाचा कार्यकाल : 5 वर्ष इतका असतो परंतु त्यापूर्वी ते आपला राजीनामा देतात.


राजीनामा :


सरपंच - पंचायत समितीच्या सभापतीकडे देतो.

उपसरपंच - सरपंचाकडे


निवडणुकीच्या वेळी वाद निर्माण झाल्यास :


सरपंच-उपसरपंचाची निवड झाल्यापासून 15 दिवसांच्या आत जिल्हाधिकार्‍याकडे तक्रार करावी लागते व त्यांनी दिलेल्या निर्णयानंतर त्याविरोधी 15 दिवसांच्या आत विभागीय आयुक्तांकडे तक्रार करावी लागते.


अविश्वासाचा ठराव :


सरपंच आणि उपसरपंचाची निवड झाल्यापासून 6 महिन्यांपर्यंत अविश्वासाचा ठराव मांडता येत नाही व तो फेटाळला गेल्यास पुन्हा त्या तारखेपासून 1 वर्षापर्यंत मांडता येत नाही.


बैठक : एका वर्षात 12 बैठका होतात (म्हणजे प्रत्येक महिन्याला एक)


अध्यक्ष : सरपंच असतो नसेल तर उपसरपंच


तपासणी : कमीत कमी विस्तारात अधिक दर्जाच्या व्यक्तीकडून तपासणी केली जाते.


अंदाजपत्रक : सरपंच तयार करतो व त्याला मान्यता पंचायत समितीची घ्यावी लागते.


आर्थिक तपासणी : लोकल फंड विभागाकडून केली जाते.



ग्रामसेवक / सचिव :


निवड : जिल्हा निवडमंडळाकडून केली जाते.


नेमणूक : मुख्य कार्यकारी अधिकारी


नजीकचे नियंत्रण : गट विकास अधिकारी


कर्मचारी : ग्रामविकास खात्याचा वर्ग-3 चा


कामे :


1. ग्रामपंचायतीचा सचिव म्हणून काम करतो.


2. ग्रामपंचायतीचे दफ्तर सांभाळणे


3. कर्मचार्‍यांवर नियंत्रण ठेवणे.


4. ग्रामपंचायतीचा अहवाल पंचायत समिती व जिल्हा परिषदेला देणे.


5. व्हिलेज फंड सांभाळणे.


6. ग्रामसभेचा सचिव म्हणून काम पाहणे.


7. ग्रामपंचातीच्याबैठकांना हजर राहणे व इतिबृत्तांत लिहणे.


8. गाव पातळीवर बाल विवाह प्रतिबंधक अधिकारी म्हणून काम करणे.


9. जन्म-मृत्यूची नोंद करणे.


ग्रामपंचातीची कामे व विषय :


1. कृषी


2. समाज कल्याण


3. जलसिंचन


4. ग्राम संरक्षण


5. इमारत व दळणवळण


6. सार्वजनिक आरोग्य व दळणवळण सेवा


7. सामान्य प्रशासन


ग्रामसभा : मुंबई ग्रामपंचायत अधिनियम 1958 नुसार निर्मिती करण्यात आली आहे.


बैठक : आर्थिक वर्षात (26 जानेवारी, 15 ऑगस्ट, 2 ऑक्टोंबर)


सभासद : गावातील सर्व प्रौढ मतदार यांचा समावेश होता.


अध्यक्ष : सरपंच नसेल तर उपसरपंच


ग्रामसेवकाची गणपूर्ती : एकूण मतदारांच्या 15% सभासद किंवा एकूण100 व्यक्तींपैकी जी संख्या कमी असेल.

No comments:

Post a Comment

Latest post

PRE- INDEPENDENCE ACTS

⭕️ चार्टर अ‍ॅक्ट 1773 - 🟢 बंगालचा गव्हर्नर-जनरल - 🟢 सर्वोच्च न्यायालयाची स्थापना - 🟢 कंपनीच्या अधिकाऱ्यांसाठी खाजगी व्यापार प्रतिबंधि...