1) खालीलपैकी कोणते विधान भारतीय राज्यघटनेच्या चौथ्या परिशिष्टाचे अचूक वर्णन करते?
A. या परिशिष्टात राज्यघटनेत समाविष्ट भाषांची यादी समाविष्ट आहे.
B. या परिशिष्टात केंद्र आणि राज्यामधील अधिकारांचे वाटप याची यादी समाविष्ट आहे.
C. या परिशिष्टात राज्यसभेतील जागांची वाटणी समाविष्ट आहे.🔰
D. या परिशिष्टात आदिवासी क्षेत्राच्या प्रशासनाबाबत तरतूदींचा समावेश आहे.
________________________
2) खालीलपैकी कोणते आदेश हे फक्त न्यायिक आणि अर्धन्यायिक अधिसत्तेविरोधात काढता येतात ?
A. प्रतिषेध🔰
B. उत्प्रेक्षण
C. बंदी प्रत्यक्षीकरण
D. अधिकारपृच्छा.
________________________
3) योग्य कथन ओळखा :
(a) भारताच्या निवडणूक आयोगाची स्थापना 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी झाली.
(b) संयुक्त राष्ट्रे व राष्ट्रकुल सचिवालयाच्या सहकार्याने इतर राष्ट्रांतील निवडणूकीसाठी भारताचा निवडणूक आयोग तज्ञ व निरीक्षक उपलब्ध करून देतो.
पर्यायी उत्तरे :
A. फक्त (a)
B. फक्त (b) 🔰
C. (a) आणि (b) दोन्ही
D. (a) आणि (b) दोन्ही नाही.
________________________
________________________
4) खालीलपैकी कोण स्वतंत्र पक्षाचे नेते नव्हते ?
A. सी. राजगोपालाचारी
B. मिनू मसानी
C. पी.सी. जोशी🔰
D. के.एम. मुन्शी.
______________________
5) भारतीय राज्य घटनेच्या कोणत्या कलमांद्वारे/कलमाद्वारे निवडणुकीच्या संदर्भात हस्तक्षेप करण्यास न्यायालयांवर बंदी आहे ?
(a) कलम 324
(b) कलम 325
(c) कलम 327
(d) कलम 329
पर्यायी उत्तरे :
A. (a) आणि (b) अचूक आहे
B. फक्त (c) अचूक आहे
C. फक्त (d) अचूक आहे🔰
D. (a) आणि (d) अचूक आहे.
________________________
6) मतदानाचे वय 21 वरून 18 वर्षापर्यंत कमी करण्यासंबंधित घटना दुरुस्ती कोणती आहे ?
A. एकसष्टावी घटना दुरुस्ती🔰
B. बेचाळीसावी घटना दुरुस्ती
C. त्रेसष्टावी घटना दुरुस्ती
D. शहाऐंशीवी घटना दुरुस्ती.
________________________
7) लोकसभेमध्ये अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती साठी किती राखीव मतदार संघ आहेत ?
A. एस.सी. - 78, एस.टी. - 39
B. एस.सी. - 84, एस.टी. - 47🔰
C. एस.सी. - 81, एस.टी. - 39
D. एस.सी. - 79, एस.टी. - 41.
________________________
8) योग्य पर्यायांची निवड करा :
(a) गटविकास अधिकारी हा पंचायत समिती कार्यालयाचा प्रमुख असतो.
(b) गटविकास अधिकारी हा गटपातळीवरील विस्तार अधिका-यांचा कप्तान असतो.
(c) गटविकास अधिकारी हा पंचायत समितीचा सचिव असतो.
(d) गटविकास अधिकारी हा गट पातळीवरील राजकीय उपक्रमांचा समन्वयक असतो.
पर्यायी उत्तरे :
A. (b) आणि (d) फक्त
B. (c) आणि (d) फक्त
C. (a), (b), (c) आणि (d)
D. (a), (b) आणि (c) फक्त.🔰
________________________
9) 73 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे पंचायती राज संबंधी खालीलपैकी कोणती तरतूद करण्यात आलेली आहे ?
A. अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीच्या महिलांसाठी राखीव असलेल्या जागा व्यतिरिक्त एक तृतीयांश जागा या महिलांसाठी राखीव असतील.
B. पंचायती राज्यातील निर्वाचित सदस्यांना दोन पेक्षा अधिक अपत्ये असतील तर ते आपले पद धारण करण्यास अपात्र ठरतील.
C. पंचायतीची निवडणूक लढण्यासाठी किमान वय 25 वर्षे असेल.
D. मध्यम आणि जिल्हा स्तरावरील पंचायतीच्या अध्यक्ष पदासाठी अप्रत्यक्ष निवडणूक (मतदान).🔰
________________________
10) राज्याच्या राज्यपालाच्या अधिकाराबाबत खालीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त?
(a) राज्य शासनाचे कामकाज अधिक सुलभ पद्धतीने करण्यासाठी राज्यपाल नियम करू शकतात.
(b) अनुच्छेद 356 खालील आणीबाणीच्या काळात राज्यपाल राज्याची विधान परिषद विसर्जित करु शकतात.
(c) राज्याच्या मंत्रिमंडळातील सदस्याच्या अपात्रतेच्या प्रश्नासंबंधी राज्यपालास निर्णय घेण्याचा अधिकार आहे.
(d) एकदा का रज्यपालांनी विधेयक राष्ट्रपतीच्या विचारार्थ राखून ठेवले तर त्या विधेयकाचे कायद्यात रूपान्तर करणे हे राष्ट्रपतीच्या हातात असते, त्यापुढे राज्यपालांची कोणतीही भूमिका असत नाही.
पर्यायी उत्तरे
A. (b) फक्त
B. (b), (c), (d)
C. (a), (d)🔰
D. (a), (b), (d).
1) राज्याच्या मंत्रिमंडळाबाबत खालीलपैकी कोणते सत्य आहे?
A. मंत्र्यांची नियुक्ती ही पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी होते.
B. राज्यात मंत्र्यांची एकूण सदस्य संख्या ही राज्याच्या दोन्ही सभागृहातील एकूण सदस्य संख्येच्या पंधरा टक्क्यांपेक्षा जास्त नसावी
C. दहाव्या अनुसूची खाली अपात्र ठरलेला विधानसभेचा सदस्य हा राज्यमंत्रिमंडळाचा सदस्य होण्यास पात्र असतो.
D. मंत्र्यांनी राज्यपालास दिलेल्या सल्ल्याविषयी कोणत्याही न्यायालयात चौकशी करता येणार नाही.🔰
________________________
2)जिल्हा परिषदेच्या अथवा तिच्या समितीच्या कोणत्याही आदेशाची अथवा ठरावाची अंमलबजावणी थांबविण्याचा (निलंबित करण्याचा) अधिकार कोणास आहे?
A. जिल्हाधिकारी
B. विभागीय आयुक्त 🔰
C. मुख्य कार्यकारी अधिकारी
D. वरीलपैकी कोणालाही नाही.
________________________
3)खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) सर्वोच्च न्यायालयाच्या किंवा उच्च न्यायालयाच्या कोणत्याही न्यायाधीशाने आपली कर्तव्ये पार पाडतांना केलेल्या वर्तणूकीबाबत राज्याच्या विधिमंडळात कोणतीही चर्चा करता येणार नाही.
(b) विधिमंडळाच्या कार्यपद्धतीत एखादी तथाकथित नियमबाह्य गोष्ट घडली आहे या कारणास्तव राज्य विधिमंडळातील कोणत्याही कामकाजाच्या वैधानिकतेवर आक्षेप घेतला जावू शकतो.
पर्यायी उत्तरे :
A. विधान (a) बरोबर🔰
B. विधान (b) बरोबर
C. दोन्हीही विधाने बरोबर
D. दोन्हीही विधाने चुकीची.
________________________
________________________
4)पंचायती राज संबंधी अशोक मेहता समितीच्या शिफारशी :
(a) त्रि-स्तरीय पद्धती ऐवजी द्विस्तरीय पद्धतीची निर्मिती करण्यात यावी.
(b) अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीसाठी जागांमध्ये आरक्षण असावे.
(c) पंचायती राज कामकाजात राजकीय पक्षांचा सहभाग नसावा.
(d) विसर्जित केल्यास, एका वर्षात निवडणूका घेतल्या पाहिजेत.
पर्यायी उत्तरे :
A. (a), (b), (c)
B. (b), (c), (d)
C. (a), (b)🔰
D. (a), (d).
________________________
5)खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?
A. जे.व्ही.पी. समितीने भाषा हा राज्य पुनर्रचनेचा आधार मानण्यास नकार दिला होता.
B. फझल अली आयोगाने 'एक भाषा-एक राज्य' हे तत्त्व नाकारले होते.
C. फझल अली आयोगाने 15 घटकराज्ये आणि 6 केन्द्रशासित प्रदेश निर्माण करण्याची शिफारस केली होती.🔰
D. राज्य पुनर्रचना अधिनियम, 1956 अन्वये 14 घटकराज्ये आणि 6 केन्द्रशासित प्रदेश निर्माण करण्यात आले.
________________________
6)74 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, 1992 बाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A. या कायद्याने भारतीय राज्यघटनेला भाग IX-A हा नव्याने समाविष्ट झाला.
B. या कायद्याने राज्यघटनेमध्ये नव्याने बाराव्या अनुसूचीचा देखील समावेश झाला.
C. बाराव्या अनुसूचीमध्ये नगरपालिकांच्या एकोणतीस कार्याचा समावेश आहे.🔰
D. वरीलपैकी एकही नाही.
________________________
7) खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) भारताच्या संसदेद्वारा करण्यात आलेले क्षेत्रातील, नावातील आणि सीमेतील बदल नाकारण्याचा अधिकार संबंधित राज्याच्या राज्य विधिमंडळास आहे.
(b) राज्याच्या सीमेबाबतीत संबंधित राज्य विधिमंडळाने केलेल्या सूचनांचे पालन करणे भारतीय संसदेवर बंधनकारक आहे.
वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त?;
A. फक्त (a)
B. फक्त (b)
C. (a) आणि (b)
D. दोन्हीही चुकीची.🔰
________________________
8) खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) पंचायत समितीमार्फत सरपंच समिती नेमली जाते.
(b) सरपंच समिती पंचायत समितीला सल्ला देते व मार्गदर्शन करते.
(c) पंचायत समितीचा सभापती हा सरपंच समितीचा पदसिद्ध सभापती असतो.
(d) विस्तार अधिकारी (पंचायती) हा सरपंच समितीचा पदसिद्ध सचिव असतो.
योग्य विधाने निवडा :
A. (a) आणि (b)
B. (a), (b) आणि (c)
C. (a), (b) आणि (d)🔰
D. वरील सर्व.
________________________
9) 'पंचायती राज संस्थांच्या कामकाजावर लक्ष ठेवण्यासाठी राज्य मंत्रिमंडळात पंचायती राज मंत्री नियुक्त करावा'अशी शिफारस खालीलपैकी कोणत्या समितीने केली?
A. बलवंतराय मेहता समिती
B. अशोक मेहता समिती 🔰
C. जी.व्ही.के. राव समिती
D. एल.एम. सिंघवी समिती.
________________________
10) कथन (A) : संविधानानुसार मुख्यमंत्री राज्यपालाच्या इच्छेपर्यंत पदावर राहतो.
कारण (R) : मुख्यमंत्र्याची नियुक्ती राज्यपालाद्वारे होते.
A. (A) आणि (R) दोन्ही बरोबर आहेत व (R) हे (A) चे खरे स्पष्टीकरण आहे.🔰
B. (A) आणि (R) दोन्ही बरोबर आहेत परंतु (R) हे (A) चे खरे स्पष्टीकरण नाही.
C. (A)बरोबर आहे परंतु (R) चूक आहे.
__________
1)समवर्ती सूचीतील विषयाबाबत राज्याने मंजूर केलेला कायदा केन्द्रीय कायद्यापेक्षा श्रेष्ठ ठरतो :
A. जर तो केन्द्रीय कायद्याच्या अगोदर मंजूर झाला असेल तर.
B. जर राज्यविधिमंडळाने मंजूर केलेला आणि राष्ट्रपतीने मान्यता दिलेला कायदा केन्द्रीय कायदा मंजूर होण्याच्या अगोदर असल्यास.🔰
C. जर सर्वोच्च न्यायालयाने तसा निर्णय दिल्यास.
D. जर बहुसंख्य राज्याच्या विधिमंडळांनी तसा निर्णय घेतल्यास.
____________________________
2)महानगरपालिकेबाबत खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) निर्वाचित नगरसेवकांची किमान संख्या 65 असावी.
(b) निर्वाचित नगरसेवकांची कमाल संख्या 221 असावी.
(c) नामनिर्देशित नगरसेवकांची संख्या 7 पेक्षा जास्त नसावी.
वरील विधानांपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A. (a)
B. (b)
C. (c)🔰
D. यापैकी एकही नाही.
____________________________
3)खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
A. सर्व अर्थ (धन) विधेयके [अनुच्छेद-110] ही वित्त विधेयके असतात परंतु सर्व वित्त विधयके [अनुच्छेद-117] ही अर्थ (धन) विधेयके नसतात.
B. वित्त विधेयक [अनुच्छेद-117(3)] हे राज्यसभेद्वारा फेटाळले अथवा दुरुस्त केले जावू शकत नाही.🔰
C. वित्त विधेयका [अनुच्छेद-117(3)] बाबत दोन्ही सभागृहामध्ये मतभेद असल्यास कोंडी सोडविण्यासाठी राष्ट्रपती दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक बोलावू शकतो.
D. वरीलपैकी एकही नाही.
____________________________
____________________________
4)भारताचे नियंत्रक व महालेखा परीक्षक यांना पदावरुन दूर करण्यासाठी खालीलपैकी कोणाला पदावरुन दूर करण्याची कारणे व पद्धत वापरली जाते ?
A. केंद्रीय लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष
B. सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश 🔰
C. भारताचे महान्यायवादी
D. लोकसभेचे सभापती.
__________
5)भारतीय राज्यघटना कलम 360 नुसार आर्थिक आणीबाणीचे व्यवस्थापन करण्याची जबाबदारी कोणत्या विभागाची असते ?
A. खर्च विभाग
B. महसूल विभाग
C. आर्थिक व्यवहार विभाग🔰
D. संरक्षण विभाग.
____________________________
6)खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे ?
A. कोठारी समिती 1974 मध्ये नियुक्त करण्यात आली.
B. कोठारी समितीने आपला अहवाल 1976 मध्ये सादर केला.
C. कोठारी समितीच्या शिफारशी 1977 मध्ये स्विकारण्यात आल्या.🔰
D. कोठारी समितीच्या शिफारशी 1979 मध्ये अंमलात आल्या.
____________________________
7)अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमाती (अत्याचार प्रतिबंध) नियमाअंतर्गत विशेष अधिकारी म्हणून ___ च्या पेक्षा कमी दर्जाचे अधिका-याची नेमणूक करता येत नाही.
A. जिल्हा दंडाधिकार
B. अतिरिक्त जिल्हा दंडाधिकारी 🔰
C. जिल्हा न्यायाधीश
D. अतिरिक्त जिल्हा न्यायाधीश.
____________________________
8)भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद ____ मध्ये अटक वे नजरकैदेच्या विरोधातील संरक्षणाच्या तरतूदी दिलेल्या आहेत.
A. 20
B. 21
C. 22🔰
D. वरीलपैकी कोणतेही नाही.
____________________________
9)माहितीचा अधिकार हा राज्यघटनेच्या अनुच्छेद ___ अंतर्भूत असून सदरचा हक्क फक्त ___ असेल.
A. 15, नागरिकांना
B. 21, सरकारी दफ्तरांना
C. 19(1)(a), नागरिकांना🔰
D. 19(1), सरकारी अधिका-यांना.
____________________________
10)सायबर अपिलेट ट्रीब्यूनलच्या अध्यक्ष व सदस्यांची निवड कोण करतात ?
A. भारताचे राष्ट्रपती
B. राज्याचे राज्यपाल
C. भारताचे पंतप्रधानांच्या सल्ल्याने केंद्र सरकार
D. भारताचे सरन्यायाधिशांच्या सल्ल्याने केंद्र सरकार.🔰
____________________________
