२०२६ क्यूएस वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी रँकिंग

⭐️२०२६ च्या क्यूएस वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी रँकिंगमध्ये ५४ भारतीय विद्यापीठांना स्थान देण्यात आले आहे, जे आतापर्यंतचे सर्वोच्च क्रमांक आहे.

⭐️ आयआयटी दिल्ली ही भारतातील सर्वोच्च क्रमांकाची संस्था आहे, ज्याने १२३ वे स्थान मिळवले आहे.

⭐️ एनटीयू सिंगापूर १२ व्या क्रमांकावर आहे आणि एकूणच जागतिक स्तरावर, मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (एमआयटी) या यादीत अव्वल आहे.

⭐️ सर्वोच्च भारतीय संस्था ⭐️
➤ आयआयटी दिल्ली: १२३ वे (सर्वोत्तम कामगिरी)
➤ आयआयटी मुंबई: १२९ वे
➤ आयआयटी मद्रास: १८० वे
➤ आयआयटी खरगपूर: २१५ वे
➤ आयआयएससी बंगळुरू: २१९ वे

⭐️ जागतिक क्रमवारी ⭐️

➤ मॅसॅच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (एमआयटी): पहिले स्थान
➤ इम्पीरियल कॉलेज लंडन: दुसरे स्थान
➤ स्टॅनफोर्ड विद्यापीठ: तिसरे स्थान
➤ ऑक्सफर्ड विद्यापीठ: चौथे स्थान
➤ एनटीयू सिंगापूर: १२ वे स्थान

⚡️भारताबद्दल महत्त्वाची माहिती ⚡️

⭐️ ५४ भारतीय विद्यापीठांचा समावेश करण्यात आला आहे, ही एक ऐतिहासिक कामगिरी आहे.

⭐️ आयआयटी दिल्लीचे रँकिंग १२३ व्या स्थानावर पोहोचले आहे.

⭐️ जागतिक स्तरावर 'नोकरी निर्माण करणाऱ्या' टॉप १०० मध्ये एकूण ५ भारतीय संस्थांना स्थान देण्यात आले आहे.

⭐️ चंदीगड विद्यापीठ जागतिक स्तरावर ५७५ व्या आणि भारतात १६ व्या स्थानावर आहे.

राज्यघटना प्रश्नसंच

 1) राज्यपालांची नियुक्ती कोण करतो?

A) पंतप्रधान
B) मुख्यमंत्री
C) राष्ट्रपती
D) सर्वोच्च न्यायालय
उत्तर: C) राष्ट्रपती

2) राज्यपालांचा कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो?
A) 4 वर्षे
B) 5 वर्षे
C) 6 वर्षे
D) 7 वर्षे
उत्तर: B) 5 वर्षे

3) भारतीय संविधानातील कोणत्या कलमात राज्यपाल पदाची तरतूद आहे?
A) कलम 52
B) कलम 74
C) कलम 153
D) कलम 356
उत्तर: C) कलम 153

4) राज्यपाल होण्यासाठी किमान वय किती असावे?
A) 25 वर्षे
B) 30 वर्षे
C) 35 वर्षे
D) 40 वर्षे
उत्तर: C) 35 वर्षे

5) राज्यपाल पदाची शपथ कोण देतो?
A) मुख्यमंत्री
B) उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश
C) राष्ट्रपती
D) लोकसभा अध्यक्ष
उत्तर: B) उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश

6) राज्यपालांच्या वेतन व भत्त्यांचा खर्च कोणत्या निधीतून केला जातो?
A) भारताचा संचित निधी
B) राज्याचा संचित निधी
C) आपत्कालीन निधी
D) वित्त आयोग निधी
उत्तर: B) राज्याचा संचित निधी

7) राज्यपाल कोणाकडे राजीनामा देतात?
A) मुख्यमंत्री
B) उपराष्ट्रपती
C) राष्ट्रपती
D) विधानसभा अध्यक्ष
उत्तर: C) राष्ट्रपती

8) राज्यपालांना अध्यादेश काढण्याचा अधिकार कोणत्या कलमानुसार आहे?
A) कलम 123
B) कलम 213
C) कलम 356
D) कलम 360
उत्तर: B) कलम 213

9) राज्य विधानसभेचे अधिवेशन बोलावण्याचा अधिकार कोणाला आहे?
A) मुख्यमंत्री
B) विधानसभा अध्यक्ष
C) राज्यपाल
D) मुख्य सचिव
उत्तर: C) राज्यपाल

10) राज्यपाल हे राज्याचे कोण असतात?
A) वास्तविक प्रमुख
B) घटनात्मक प्रमुख
C) प्रशासकीय प्रमुख
D) न्यायिक प्रमुख
उत्तर: B) घटनात्मक प्रमुख

11) एका व्यक्तीची एकापेक्षा अधिक राज्यांचा राज्यपाल म्हणून नियुक्ती करण्याची तरतूद कोणत्या घटनादुरुस्तीने करण्यात आली?
A) 7 वी घटनादुरुस्ती
B) 42 वी घटनादुरुस्ती
C) 44 वी घटनादुरुस्ती
D) 52 वी घटनादुरुस्ती
उत्तर: A) 7 वी घटनादुरुस्ती

12) राज्यपाल पदाशी संबंधित कलमे कोणती आहेत?
A) 153 ते 162
B) 153 ते 167
C) 153 ते 161
D) 152 ते 161
उत्तर: C) 153 ते 161

13) राज्यपालांना क्षमादानाचा अधिकार कोणत्या कलमानुसार आहे?
A) कलम 72
B) कलम 161
C) कलम 356
D) कलम 163
उत्तर: B) कलम 161

14) राज्यातील मंत्रिमंडळाची नियुक्ती कोण करतो?
A) मुख्यमंत्री
B) राष्ट्रपती
C) राज्यपाल
D) विधानसभा अध्यक्ष
उत्तर: C) राज्यपाल

15) राज्यपालांच्या विवेकाधीन अधिकारांचा उल्लेख कोणत्या कलमात आहे?
A) कलम 163
B) कलम 164
C) कलम 165
D) कलम 166
उत्तर: A) कलम 163

चालू घडामोडी २०२६ मधील आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार आणि सन्मान

1. प्रश्न: २०२६ मध्ये ७१ वा आंतरराष्ट्रीय हवामान संघटना (IMO) पुरस्कार कोणाला मिळाला?

उत्तर: डॉ. फ्लोरेन्स राबियर (Dr. Florence Rabier).

2. प्रश्न: वर्ष २०२६ चा आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार (International Booker Prize) कोणी जिंकला?
उत्तर: यांग शेंगजी (Yang Shengji - 'Taiwan Travel' या कादंबरीसाठी).

3. प्रश्न: २०२६ च्या लोकमान्य टिळक राष्ट्रीय पुरस्कारासाठी कोणाची निवड करण्यात आली आहे?
उत्तर: अजित डोवाल.

4. प्रश्न: २०२६ मध्ये 'AAPI ह्युमनिटेरियन पुरस्कार' (AAPI Humanitarian Award) कोणाला प्रदान करण्यात आला?
उत्तर: नीता अंबानी.

5. प्रश्न: २०२६ च्या 'USISPF लीडरशिप पुरस्काराने' कोणाला सन्मानित करण्यात आले?
उत्तर: सुनील भारती मित्तल.

6. प्रश्न: भारत-ब्रिटन संबंध दृढ करण्यासाठी २०२६ मध्ये 'विशेष नेतृत्व पुरस्कार' (Special Award for Exceptional Leadership) कोणाला मिळाला?
उत्तर: पीयूष गोयल.

7. प्रश्न: पहिला 'EMESCO-डॉ. बी.व्ही. पट्टाभीराम चेंजमेकर-२०२६' पुरस्कार कोणी जिंकला?
उत्तर: डॉ. जी. सतीश रेड्डी.

8. प्रश्न: सांख्यिकी क्षेत्रातील 'सुखात्मे राष्ट्रीय पुरस्कार २०२६' ने कोणाला सन्मानित करण्यात आले?
उत्तर: प्रा. अरुप बोस.

9. प्रश्न: कोणत्या देशाने राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांना आपला सर्वोच्च नागरी सन्मान 'ऑर्डर ऑफ द रिपब्लिक ऑफ मोल्डोव्हा' प्रदान केला?
उत्तर: मोल्डोव्हा.

10. प्रश्न: जिनेव्हा येथे आयोजित 'WSIS पुरस्कार २०२६' मध्ये ॲक्शन लाइन C6 अंतर्गत कोणत्या भारतीय प्रकल्पाने पुरस्कार जिंकला?
उत्तर: समृद्ध ग्राम (दूरसंचार विभाग).

11. प्रश्न: २०२६ मध्ये प्रदान करण्यात आलेला '२०२५ चा संयुक्त राष्ट्र सैन्य जेंडर ॲडव्होकेट ऑफ द इयर पुरस्कार' कोणी जिंकला?
उत्तर: मेजर अभिलाषा बराक.

12. प्रश्न: २०२६ मध्ये कोणत्या प्रतिष्ठित पर्यावरण संवर्धन पुरस्काराला (ज्याला 'ग्रीन ऑस्कर' म्हटले जाते) भारतीय विजेत्यांनी गवसणी घातली?
उत्तर: व्हिटली पुरस्कार (Whitley Award).

13. प्रश्न: गणित क्षेत्रातील प्रतिष्ठित 'फील्ड्स मेडल २०२६' (Fields Medal) ने किती गणितज्ञांना सन्मानित करण्यात आले?
उत्तर: चार गणितज्ञ.

14. प्रश्न: 'स्कायट्रॅक्स वर्ल्ड एअरपोर्ट अवॉर्ड्स २०२६' मध्ये कोणत्या देशाच्या विमानतळाने अव्वल स्थान पटकावले?
उत्तर: सिंगापूर (चांगी विमानतळ).

15. प्रश्न: २०२६ मध्ये ग्रुप कॅप्टन शुभांशू शुक्ला यांना भारताचा कोणता सर्वोच्च शांतताकालीन शौर्य पुरस्कार प्रदान करण्यात आला?
उत्तर: अशोक चक्र.

16. प्रश्न: २०२६ च्या 'संसद रत्न पुरस्कारां'साठी किती खासदारांची (MPs) घोषणा करण्यात आली?
उत्तर: १२ खासदार.

17. प्रश्न: २०२६ मध्ये कोणत्या आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठाने राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांना 'मानद डॉक्टरेट' पदवी बहाल केली?
उत्तर: बुखारेस्ट युनिव्हर्सिटी ऑफ इकॉनॉमिक स्टडीज, रोमानिया.

18. प्रश्न: कर्तव्य बजावताना प्राण गमावलेल्या शांतता सैनिकांना 'डॅग हॅमरशॉल्ड पदक' (Dag Hammarskjöld Medal) कोणत्या जागतिक संघटनेद्वारे दिले जाते?
उत्तर: संयुक्त राष्ट्र (UN).

19. प्रश्न: अंतराळ विज्ञान क्षेत्रातील सर्वोच्च आंतरराष्ट्रीय सन्मान मानला जाणारा 'AIAA गॉडार्ड ॲस्ट्रोनॉटिक्स पुरस्कार' कोणत्या संस्थेद्वारे दिला जातो?
उत्तर: अमेरिकन इन्स्टिट्यूट ऑफ ॲअरोनॉटिक्स अँड ॲस्ट्रोनॉटिक्स (AIAA).

20. प्रश्न: २०२६ मध्ये पाटण (नेपाळ) येथील हेरिटेज रिस्टोरेशन (वारसा पुनरुज्जीवन) प्रकल्पासाठी कोणत्या भारतीय संस्थेच्या कार्याची आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दखल घेण्यात आली?
उत्तर: इंडियन नॅशनल ट्रस्ट फॉर आर्ट अँड कल्चरल हेरिटेज (INTACH).

कॉमनवेल्थ गेम्स 2026 महत्वपूर्ण प्रश्न

1. प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये भारताने एकूण किती पदके जिंकली?

उत्तर: 39 पदके — 13 सुवर्ण, 17 रौप्य आणि 9 कांस्य.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्सच्या पदकतालिकेत भारताचा क्रमांक कितवा होता?
उत्तर: चौथा.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये भारतासाठी पहिले सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: मीराबाई चानू.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये मीराबाई चानूने कोणत्या क्रीडा प्रकारात सुवर्णपदक जिंकले?
उत्तर: वेटलिफ्टिंग, महिला 48 किलो गट.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये भारतासाठी जूडोमध्ये सुवर्णपदक जिंकणारी महिला खेळाडू कोण?
उत्तर: अस्मिता डे.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये पुरुष जूडोमध्ये सुवर्णपदक जिंकणारा भारतीय कोण?
उत्तर: हर्ष सिंह.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये पुरुष 100 मीटर T47 मध्ये सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: दिलीप महादू गवित.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये महिला शॉटपुट F57 मध्ये सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: शर्मिला धनकर.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये भारतासाठी बॉक्सिंगमध्ये पुरुष 60 किलो गटाचे सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: सचिन सिवाच.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये महिला 51 किलो बॉक्सिंगचे सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: साक्षी चौधरी.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये महिला 54 किलो बॉक्सिंगचे सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: प्रीती पवार.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये महिला 57 किलो बॉक्सिंगचे सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: जास्मिन लांबोरिया.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये महिला 60 किलो बॉक्सिंगचे सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: प्रिया घंघास.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये महिला 70 किलो बॉक्सिंगचे सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: अरुंधती चौधरी.

प्रश्न: 2026 कॉमनवेल्थ गेम्समध्ये पुरुष 80 किलो बॉक्सिंगचे सुवर्णपदक कोणी जिंकले?
उत्तर: अंकुश. 

गरिबी मोजमापाशी संबंधित समित्यांची आकडेवारी परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहे. खाली फक्त प्रश्न + उत्तर स्वरूपात देत आहे.

1. प्रश्न: भारतात गरिबी मोजमापासाठी प्रथम अधिकृत कार्यगट कोणत्या वर्षी स्थापन करण्यात आला?

उत्तर: 1962

2. प्रश्न: 1962 च्या कार्यगटाने ग्रामीण भागासाठी दरडोई दरमहा किती गरिबी रेषा सुचवली?
उत्तर: ₹20

3. प्रश्न: 1962 च्या कार्यगटाने शहरी भागासाठी दरडोई दरमहा किती गरिबी रेषा सुचवली?
उत्तर: ₹25

4. प्रश्न: दांडेकर आणि रथ समिती कोणत्या वर्षी स्थापन झाली?
उत्तर: 1971

5. प्रश्न: दांडेकर-रथ समितीने दरडोई दररोज किती कॅलरी गरज आधार मानली?
उत्तर: 2,250 कॅलरी

6. प्रश्न: वाय. के. अलग समिती कोणत्या वर्षी स्थापन झाली?
उत्तर: 1979

7. प्रश्न: अलग समितीने ग्रामीण भागासाठी किती कॅलरी प्रतिदिन निकष वापरला?
उत्तर: 2,400 कॅलरी

8. प्रश्न: अलग समितीने शहरी भागासाठी किती कॅलरी प्रतिदिन निकष वापरला?
उत्तर: 2,100 कॅलरी

9. प्रश्न: अलग समितीच्या 1973-74 किंमत पातळीवर ग्रामीण गरिबी रेषा किती होती?
उत्तर: ₹49.09 दरडोई दरमहा

10. प्रश्न: अलग समितीच्या 1973-74 किंमत पातळीवर शहरी गरिबी रेषा किती होती?
उत्तर: ₹56.64 दरडोई दरमहा

11. प्रश्न: लकडावाला समिती कोणत्या वर्षी स्थापन झाली?
उत्तर: 1989

12. प्रश्न: लकडावाला समितीने आपला अहवाल कोणत्या वर्षी सादर केला?
उत्तर: 1993

13. प्रश्न: लकडावाला समितीच्या पद्धतीनुसार 2004-05 मध्ये भारतातील गरिबीचे प्रमाण किती होते?
उत्तर: 27.5% — ग्रामीण 28.3% आणि शहरी 25.7%.

14. प्रश्न: तेंडुलकर समिती कोणत्या वर्षी स्थापन झाली?
उत्तर: 2005

15. प्रश्न: तेंडुलकर समितीने अहवाल कोणत्या वर्षी सादर केला?
उत्तर: 2009

16. प्रश्न: तेंडुलकर समितीच्या पद्धतीनुसार 2004-05 मध्ये भारतातील गरिबीचे प्रमाण किती होते?
उत्तर: 37.2% — ग्रामीण 41.8% आणि शहरी 25.7%.

17. प्रश्न: तेंडुलकर समितीनुसार 2004-05 मध्ये ग्रामीण गरिबी रेषा किती होती?
उत्तर: ₹446.68 दरडोई दरमहा

18. प्रश्न: तेंडुलकर समितीनुसार 2004-05 मध्ये शहरी गरिबी रेषा किती होती?
उत्तर: ₹578.80 दरडोई दरमहा

19. प्रश्न: रंगराजन समिती कोणत्या वर्षी स्थापन झाली आणि अहवाल कोणत्या वर्षी सादर केला?
उत्तर: स्थापना — 2012; अहवाल — 2014.

20. प्रश्न: रंगराजन समितीनुसार 2011-12 मध्ये ग्रामीण व शहरी गरिबी रेषा किती होती?
उत्तर: ग्रामीण — ₹972 आणि शहरी — ₹1,407 दरडोई दरमहा.

✅परीक्षेसाठी क्रम लक्षात ठेवा:
कार्यगट 1962→ दांडेकर-रथ 1971 → अलग 1979 → लकडावाला 1993 → तेंडुलकर 2009 → रंगराजन 2014. 

स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त ब्रँड अॅम्बेसेडर 2026

1. प्रश्न: BHIM पेमेंट्स अॅपचा ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली?
उत्तर: महेंद्रसिंह धोनी.

2. प्रश्न: City Union Bank चा ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली?
उत्तर: रवींद्र जडेजा.

3. प्रश्न: UNIQLO चा ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणत्या भारतीय क्रिकेटपटूची नियुक्ती झाली?
उत्तर: जसप्रीत बुमराह.

4. प्रश्न: SBI General Insurance च्या ‘Chuniye Bharosa, Apno Sa’ मोहिमेचा ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण आहे?
उत्तर: पंकज त्रिपाठी.

5. प्रश्न: Federal Bank चा ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
उत्तर: विद्या बालन.

6. प्रश्न: Yamaha Music India चा ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
उत्तर: ए. आर. रहमान.

7. प्रश्न: Jindal Stainless Limited चा ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण बनला?
उत्तर: रणवीर सिंग.

8. प्रश्न: Infosys चा ग्लोबल ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणत्या टेनिसपटूची नियुक्ती झाली?
उत्तर: कार्लोस अल्काराझ.

9. प्रश्न: InsuranceDekho चा ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण बनला?
उत्तर: सौरव गांगुली.

10. प्रश्न: InsuranceDekho ने कोणत्या नावाची मोहीम सुरू केली?
उत्तर: ‘Khul Kar Khelo’.

11. प्रश्न: DRiV चा राष्ट्रीय ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणाची नियुक्ती करण्यात आली?
उत्तर: महेंद्रसिंह धोनी.

12. प्रश्न: भारताच्या Digital Census 2027 साठी ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
उत्तर: सुदर्शन पटनायक.

13. प्रश्न: DP World चा ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणत्या भारतीय क्रिकेटपटूची नियुक्ती झाली?
उत्तर: अभिषेक शर्मा.

14. प्रश्न: Libo Win चा भारतीय ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण आहे?
उत्तर: पंकज अडवाणी.

15. प्रश्न: दिल्ली सरकारच्या पहिल्या Delhi Khel Mahakumbh चा ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण होता?
उत्तर: शिखर धवन.

16. प्रश्न: Campa Sure या पॅकेज्ड वॉटर ब्रँडचा ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण आहे?
उत्तर: अमिताभ बच्चन.

17. प्रश्न: Shyam Steel चा ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
उत्तर: हरमनप्रीत कौर.

18. प्रश्न: Perplexity AI चा गुंतवणूकदार आणि ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण आहे?
उत्तर: क्रिस्टियानो रोनाल्डो.

19. प्रश्न: IMPACT MINTS चा भारतातील पहिला राष्ट्रीय ब्रँड अॅम्बेसेडर कोण बनला?
उत्तर: रणवीर सिंग.

20. प्रश्न: One8 ब्रँडसाठी Agilitas Sports ने कोणाची ब्रँड अॅम्बेसेडर म्हणून नियुक्ती केली?
उत्तर: स्मृती मंधाना. 

महाराष्ट्राचा भूगोल — महाराष्ट्राचे स्थान व प्राकृतिक रचना

महाराष्ट्र राज्य भारताच्या कोणत्या भागात वसलेले आहे?

उत्तर: भारताच्या पश्चिम व मध्य-दक्षिण भागात

महाराष्ट्राच्या पश्चिमेस कोणता समुद्र आहे?
उत्तर: अरबी समुद्र.

महाराष्ट्राच्या उत्तरेस कोणते राज्य आहे?
उत्तर: मध्य प्रदेश आणि गुजरात.

महाराष्ट्राच्या पूर्वेस कोणते राज्य आहे?
उत्तर: छत्तीसगड.

महाराष्ट्राच्या दक्षिणेस कोणती राज्ये आहेत?
उत्तर: कर्नाटक आणि गोवा.

महाराष्ट्राचे अक्षवृत्तीय स्थान किती आहे?
उत्तर: 15°35' ते 22°02' उत्तर अक्षवृत्त.

महाराष्ट्राचे रेखावृत्तीय स्थान किती आहे?
उत्तर: 72°36' ते 80°54' पूर्व रेखावृत्त.

महाराष्ट्राचे क्षेत्रफळ किती आहे?
उत्तर: सुमारे 3,07,713 चौ. किमी.

क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने महाराष्ट्राचा भारतात कितवा क्रमांक आहे?
उत्तर: तिसरा.

महाराष्ट्राच्या पश्चिम किनारपट्टीला काय म्हणतात?
उत्तर: कोकण किनारपट्टी.

महाराष्ट्राच्या पश्चिम भागात कोणती पर्वतरांग आहे?
उत्तर: सह्याद्री पर्वतरांग.

सह्याद्री पर्वतरांगेला दुसरे कोणते नाव आहे?
उत्तर: पश्चिम घाट.

महाराष्ट्रातील प्रमुख पर्वतीय प्रदेश कोणता आहे?
उत्तर: सह्याद्री पर्वतरांग.

महाराष्ट्राच्या प्राकृतिक रचनेचे प्रमुख विभाग कोणते आहेत?
उत्तर: कोकण किनारपट्टी, सह्याद्री पर्वत आणि महाराष्ट्र पठार.

महाराष्ट्रातील कोकण प्रदेश कोणत्या दोन भौगोलिक घटकांमध्ये आहे?
उत्तर: सह्याद्री पर्वत आणि अरबी समुद्र यांच्या दरम्यान.

महाराष्ट्रातील दख्खन पठाराचा प्रदेश कोणत्या दिशेने पसरलेला आहे?
उत्तर: पश्चिमेकडून पूर्वेकडे.

महाराष्ट्रातील सर्वोच्च शिखर कोणते आहे?
उत्तर: कळसूबाई.

कळसूबाई शिखराची उंची किती आहे?
उत्तर: सुमारे 1,646 मीटर.

महाराष्ट्रातील प्रमुख नदी खोरे कोणती आहेत?
उत्तर: गोदावरी, कृष्णा आणि तापी नदी खोरे.

महाराष्ट्राच्या प्राकृतिक रचनेवर कोणत्या पर्वतरांगेचा मोठा प्रभाव आहे?
उत्तर: सह्याद्री पर्वतरांगेचा.
━━━━━━━━━━━━━━

पहिले गव्हर्नर आणि व्हाईसरॉय (तोंडपाठ ठेवा)

🇮🇳इतिहासामध्ये यावर हमखास प्रश्न विचारला जातो

✅ बंगालचा पहिला गव्हर्नर — रॉबर्ट क्लाईव्ह

✅ बंगालचा पहिला गव्हर्नर जनरल — वॉरेन हेस्टिंग्ज

✅ भारताचा पहिला गव्हर्नर जनरल — लॉर्ड विल्यम बेंटिक

✅ भारताचा पहिला व्हाईसरॉय — लॉर्ड कॅनिंग

✅ भारताचा शेवटचा व्हाईसरॉय — लॉर्ड माउंटबॅटन

✅ स्वतंत्र भारताचा पहिला गव्हर्नर जनरल — लॉर्ड माउंटबॅटन

✅ स्वतंत्र भारताचे पहिले भारतीय गव्हर्नर जनरल — सी. राजगोपालाचारी

✅ भारताचे पहिले गृहमंत्री — सरदार वल्लभभाई पटेल

✅ भारताचे पहिले राष्ट्रपती — डॉ. राजेंद्र प्रसाद

✅ भारताचे पहिले पंतप्रधान — पंडित जवाहरलाल नेहरू

भारतातील कामगार चळवळ

१. कामगार चळवळीचे जनक - ▫️नारायण मेघाजी लोखंडे:

▪️ भारतातील कामगार चळवळीचे जनक म्हणून ओळखले जातात.
▪️ १८९०: 'बॉम्बे मिल हँड्स असोसिएशन' (Bombay Mill Hands Association) ची स्थापना केली. (ही भारतातील पहिली कामगार संघटना).
▪️ रविवारची सुट्टी: २४ एप्रिल १८९० पासून कामगारांना रविवारची सुट्टी अधिकृतपणे मिळाली.
▪️ 'दीनबंधू' या वृत्तपत्रातून कामगारांचे प्रश्न मांडले. (रावबहादूर ही पदवी त्यांना मिळाली होती).

📌 २. इतर महत्त्वाचे नेते व संघटना:
▪️ शशिपाद बॅनर्जी: १८७० मध्ये बंगालमध्ये 'वर्किंग मेन्स क्लब' (Working Men's Club) स्थापन केला आणि 'भारत श्रमजीवी' हे मासिक सुरू केले.
▪️ बी. पी. वाडिया: १९१८ मध्ये 'मद्रास लेबर युनियन' ची स्थापना. (ही भारतातील *पहिली आधुनिक आणि संघटित* कामगार संघटना/Trade Union).
▪️ महात्मा गांधी: १९१८ मध्ये 'अहमदाबाद टेक्सटाईल लेबर असोसिएशन' (मजूर महाजन संघ) ची स्थापना केली.

📌 ३. 'आयटक' (AITUC - All India Trade Union Congress):
▪️ स्थापना: ३१ ऑक्टोबर १९२० (मुंबई).
▪️ संस्थापक: नारायण मल्हार जोशी, लाला लाजपत राय, जोसेफ बाप्टिस्टा.
▪️ पहिले अध्यक्ष: लाला लाजपत राय.
▪️ उपाध्यक्ष: जोसेफ बाप्टिस्टा.
▪️ पहिले सचिव: दिवाण मल्लाल.
*(१९२९ मध्ये नागपूर अधिवेशनात आयटकमध्ये पहिली फूट पडली, त्यावेळी अध्यक्ष जवाहरलाल नेहरू होते).*

📌 ४. महत्त्वाचे कायदे व आयोग (Laws & Commissions):
▪️ १८८१ चा पहिला फॅक्टरी कायदा: 'लॉर्ड रिपन'च्या काळात (बालकामगारांसाठी नियम).
▪️ १८९१ चा दुसरा फॅक्टरी कायदा: 'लॉर्ड लॅन्सडाऊन'च्या काळात (महिलांच्या कामाचे तास निश्चित).
▪️ १९२६ ट्रेड युनियन कायदा: कामगार संघटनांना कायदेशीर मान्यता देण्यात आली (१९२७ मध्ये लागू झाला).
▪️ विटले आयोग (१९२९): भारतातील कामगारांच्या स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी 'रॉयल कमिशन ऑन लेबर' (विटले आयोग) नेमण्यात आला.

2026 पुस्तके व लेखक

1. प्रश्न: The Second Orbit: Belief of a Man... Dream of 1.4 Billion Hearts हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला.

 
2. प्रश्न: The Second Orbit हे पुस्तक कोणत्या अंतराळ मोहिमेशी संबंधित आहे?
उत्तर: Axiom-4 मोहिमेशी.

3. प्रश्न: When Audit Matters: CAG Interventions That Made a Difference या पुस्तकाचे संपादन कोणी केले?
उत्तर: विनोद राय.

4. प्रश्न: IIT: The Story of India’s Most Prestigious Educational Ecosystem हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: प्रभात कुमार.

5. प्रश्न: VIP Culture in India: Power, Privilege and the Distance from Democracy या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: नबाम रेबिया आणि संदीप कुमार.

6. प्रश्न: Tides of Time: Bharat’s History through Murals in Parliament हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: सुधा मूर्ती.

7. प्रश्न: From Guerrilla Fighter to Chief Minister: A Memoir हे आत्मचरित्र कोणाचे आहे?
उत्तर: झोरामथांगा.

8. प्रश्न: India’s First Olympic Gold: Hockey Triumph at Amsterdam या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: के. अरुमुगम.

9. प्रश्न: The Library Man of India: The Story of P.N. Panicker हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: पी. पी. सत्यन.

10. प्रश्न: Apnapan: Narendra Modi Sang Mere Anubhav हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: शिवराज सिंह चौहान.

11. प्रश्न: Better Never Stops या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: श्याम श्रीनिवासन.

12. प्रश्न: The Bench, the Bar, and the Bizarre हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: तुषार मेहता.

13. प्रश्न: Agatthiyar – The Unifier या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: ओ. शमा भट आणि डॉ. एम. एन. सुधा.

14. प्रश्न: Kaho Kalidas! या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: युगल जोशी.

15. प्रश्न: The Wisdom Doctrine या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: वैभव मालू.

16. प्रश्न: Parshuram हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: केविन मिसाल.

17. प्रश्न: 24 Chapters of Success या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: सोनू शर्मा.

18. प्रश्न: Loved by a Billion: How Singular Focus Builds Iconic Brands या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: धीरज गुप्ता आणि लॉरा रीस.

19. प्रश्न: The Compounding Leader: A Mid-Career Manifesto in the Age of AI या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: आदर्श सुधींद्र.

20. प्रश्न: Indian Art and Culture: A Journey Through Time and Tradition हे पुस्तक कोणी लिहिले?
उत्तर: डॉ. औसाफ सईद.

21. प्रश्न: RSS @100: A Century of Service, Unity & Sacrifice या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: श्याम जाजू आणि अनुपम त्रिवेदी.

22. प्रश्न: The Voice of Justice: Justice Gavai Speaks हे पुस्तक कोणाशी संबंधित आहे?
उत्तर: माजी सरन्यायाधीश बी. आर. गवई.

23. प्रश्न: The Voice of Justice: Justice Gavai Speaks या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: प्रा. (डॉ.) एस. शिवकुमार.

24. प्रश्न: Sanyam या पुस्तकाच्या लेखिका कोण आहेत?
उत्तर: माया SH.

25. प्रश्न: notHERE: The Absent Presence हे पुस्तक कोणत्या मालिकेतील तिसरे पुस्तक आहे?
उत्तर: मुंबई–दिल्ली मालिकेतील तिसरे पुस्तक.

26. प्रश्न: Metabolic Neuropsychiatry: Clinical Principles and Practice या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
उत्तर: डॉ. अनूप भगत.

27. प्रश्न: The Second Orbit हे पुस्तक कोणत्या भारतीय अंतराळवीराच्या प्रवासावर आधारित आहे?
उत्तर: ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला. 

महत्त्वाच्या आयोगांची माहिती :-

📚 UPSC (केंद्रीय लोकसेवा आयोग)

- कलम: 315
- स्थापना: 1926
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 10 सदस्य
- कार्यकाल: 6 वर्षे किंवा 65 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार: कलम 317,

📚 MPSC (महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग)
- कलम: 315
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 6 सदस्य
- कार्यकाल: 6 वर्षे किंवा 62 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राज्यपाल
- काढून टाकण्याचा अधिकार: कलम 317,

🗳️ CEC (मुख्य निवडणूक आयुक्त)
- कलम: 324
- स्थापना: 26 जानेवारी 1950
- संरचना: 1 मुख्य निवडणूक आयुक्त + 2 निवडणूक आयुक्त
- कार्यकाल: 6 वर्षे किंवा 65 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार: सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीशाच्याप्रमाणे.

🗳️ SEC (राज्य निवडणूक आयुक्त)
- कलम: 243K/ZK
- संरचना: 1 राज्य निवडणूक आयुक्त
- कार्यकाल: 5 वर्षे किंवा 65 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राज्यपाल
- काढून टाकण्याचा अधिकार: उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीशाच्याप्रमाणे.

💰 CAG (महालेखा परीक्षक)
- कलम: 148
- स्थापना: 1858
- संरचना: 1 महालेखा परीक्षक
- कार्यकाल: 6 वर्षे किंवा 65 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार: सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीशाप्रमाणे.

⚖️ Lokpal (लोकपाल)
- कायदा: लोकपाल आणि लोकायुक्त अधिनियम, 2013
- स्थापना: 2019
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 8 सदस्य (4 न्यायिक + 4 गैर-न्यायिक)
- कार्यकाल: 5 वर्षे किंवा 70 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार: सर्वोच्च न्यायालयाच्या चौकशीच्या आधारे राष्ट्रपती.

⚖️ Lokayukta (लोकायुक्त)
- कायदा: राज्यस्तरीय कायदे
- स्थापना: विविध राज्यांमध्ये साधारणतः 1972-1980
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 1 सदस्य (राज्यानुसार बदलतो)
- कार्यकाल: 5 वर्षे किंवा 70 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राज्यपाल
- काढून टाकण्याचा अधिकार: राज्यस्तरीय कायद्यानुसार सर्वोच्च न्यायालयाच्या/उच्च न्यायालयाच्या सल्ल्यानुसार राज्यापल

👥 NHRC (राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोग)
- कायदा: मानवाधिकार संरक्षण अधिनियम, 1993
- स्थापना: 1993
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 12 सदस्य (2 न्यायिक + 3 निलंबित सदस्य + इतर)
- कार्यकाल: 3 वर्षे किंवा 70 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार: सर्वोच्च न्यायालयाच्या सल्ल्यानुसार राष्ट्रपती.

👥 SHRC (राज्य मानवाधिकार आयोग)
- कायदा: मानवाधिकार संरक्षण अधिनियम, 1993
- स्थापना: विविध राज्यांमध्ये साधारणतः 1994-2001
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 2 सदस्य
- कार्यकाल: 3 वर्षे किंवा 70 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राज्यपाल
- काढून टाकण्याचा अधिकार: राज्यपाल सर्वोच्च न्यायालयाच्या सल्ल्यानुसार.

🕵️ CVC (केंद्रीय सतर्कता आयोग)
- कायदा: केंद्रीय सतर्कता आयोग अधिनियम, 2003
- स्थापना: 1964
- संरचना: 1 केंद्रीय सतर्कता आयुक्त + 2 सतर्कता आयुक्त
- कार्यकाल: 4 वर्षे किंवा 65 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार: सर्वोच्च न्यायालयाच्या चौकशीच्या आधारे राष्ट्रपती.

👨‍⚖️ CAT (केंद्रीय प्रशासनिक न्यायाधिकरण)
- कायदा: प्रशासनिक न्यायाधिकरण अधिनियम, 1985
- स्थापना: 1985
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 65 सदस्य
- कार्यकाल: 5 वर्षे किंवा 65 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार:

👨‍⚖️  MAT (राज्य प्रशासनिक न्यायाधिकरण)
- कायदा: राज्य प्रशासकीय न्यायाधिकरण अधिनियम, 1985
- स्थापना: 1991
- संरचना: 1 अध्यक्ष + -- सदस्य (वाढवता येते)
- कार्यकाल: 5 वर्षे किंवा 65 वर्षे वयोमर्यादा
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार:

📰 PCI (प्रेस कौन्सिल ऑफ इंडिया)
- कायदा: प्रेस कौन्सिल अधिनियम, 1978
- स्थापना: 1966
- संरचना: 1 अध्यक्ष + 28 सदस्य
- कार्यकाल: 3 वर्षे
- नियुक्ती अधिकारी: राष्ट्रपती
- काढून टाकण्याचा अधिकार

चालू घडामोडी

प्रश्न: 2026 Commonwealth Games मध्ये पुरुषांच्या Decathlon मध्ये पदक जिंकणारा पहिला भारतीय कोण ठरला?

उत्तर: तेजस्विन शंकर — कांस्य पदक

प्रश्न: 2026 च्या Commonwealth Games मध्ये 110 किलो वजनी गटात Lovepreet Singh ने कोणते पदक जिंकले?

उत्तर: रौप्य पदक.

प्रश्न: 2026 Bonn Open पुरुष दुहेरीचे विजेते भारतीय खेळाडू कोण आहेत?

उत्तर: रामकुमार रामनाथन आणि विजय सुंदर प्रशांत.

प्रश्न: 2026 BWF Badminton World Championships चे आयोजन कुठे करण्यात आले?

उत्तर: नवी दिल्ली

प्रश्न: 2026 Commonwealth Games च्या पदकतालिकेत भारताचा क्रमांक कोणता होता?

उत्तर: चौथा

प्रश्न: भारतीय वंशाचे NASA अंतराळवीर Anil Menon यांनी ऑगस्ट 2026 मध्ये कोणता महत्त्वाचा अंतराळ विक्रम केला?

उत्तर: त्यांनी त्यांचा पहिला Spacewalk पूर्ण केला

प्रश्न: ‘Reimagining Care: Strategies for Empowering Caregivers in Viksit Bharat@2047’ हा अहवाल कोणत्या संस्थेने प्रसिद्ध केला?

उत्तर: NITI Aayog.

प्रश्न: भारतात ऑगस्ट 2026 मध्ये सर्पदंशाला Mandatory Notifiable Disease घोषित करणारे राज्य कोणते?

उत्तर: महाराष्ट्र

महाराष्ट्रातील हवामान व वृक्ष प्रणाली – १५ प्रश्न व उत्तरे

१. महाराष्ट्रातील हवामानाचा प्रमुख प्रकार कोणता आहे?

उत्तर: उष्णकटिबंधीय मान्सून प्रकारचे हवामान

२. महाराष्ट्रात पाऊस प्रामुख्याने कोणत्या मान्सूनमुळे पडतो?
उत्तर: नैऋत्य मान्सूनमुळे

३. महाराष्ट्रात सर्वाधिक पाऊस कोणत्या भागात पडतो?
उत्तर: कोकण व सह्याद्रीच्या पश्चिम उतारावर

४. महाराष्ट्रातील सर्वात कमी पाऊस कोणत्या भागात पडतो?
उत्तर: सोलापूर, अहमदनगर व मराठवाड्यातील काही भागात

५. महाराष्ट्रात पावसाळ्याचा प्रमुख कालावधी कोणता आहे?
उत्तर: जून ते सप्टेंबर

६. सह्याद्री पर्वतरांगेमुळे कोणत्या बाजूस अधिक पाऊस पडतो?
उत्तर: पश्चिम बाजूस

७. सह्याद्रीच्या पूर्वेकडील भागात कमी पाऊस पडण्याचे कारण काय आहे?
उत्तर: वर्षाछायेचा प्रदेश असल्यामुळे

८. महाराष्ट्रातील नैसर्गिक वनस्पतींचे मुख्य प्रकार कोणते आहेत?
उत्तर: सदाहरित, पानझडी आणि काटेरी वनस्पती

९. सदाहरित जंगले महाराष्ट्रात प्रामुख्याने कोठे आढळतात?
उत्तर: कोकण व सह्याद्री परिसरात

१०. पानझडी जंगले महाराष्ट्राच्या कोणत्या भागात मोठ्या प्रमाणात आढळतात?
उत्तर: विदर्भ व पूर्व महाराष्ट्रात

११. काटेरी वनस्पती कोणत्या भागात आढळतात?
उत्तर: कमी पावसाच्या प्रदेशात

१२. महाराष्ट्राचा राज्यवृक्ष कोणता आहे?
उत्तर: आंबा

१३. महाराष्ट्राचा राज्यफूल कोणते आहे?
उत्तर: ताम्हण

१४. सागवान वृक्ष कोणत्या प्रकारच्या जंगलात प्रामुख्याने आढळतो?
उत्तर: पानझडी जंगलात

१५. महाराष्ट्रातील वनक्षेत्राचे प्रमाण सर्वाधिक कोणत्या भागात आढळते?
उत्तर: पूर्व महाराष्ट्र व विदर्भातील भागात

१५ प्रश्न व उत्तरे

 1).  GATT चे मुख्यालय कोठे आहे?

उत्तर - जिनिव्हा (1947)

2).  G-8 देशांची स्थापना कधी झाली?
उत्तर - 1975

3).  UNCTAD चे मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - जिनिव्हा (1964)

4).  आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - वॉशिंग्टन (1945)

५).  अन्न आणि कृषी संघटना (FAO) कोठे आहे?
उत्तर - रोम (1945)

६).  जागतिक आरोग्य संघटनेचे (WHO) मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - जिनिव्हा 1948

7).  रेडक्रॉसचे मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - जिनिव्हा (1863)

8).  जागतिक बँकेचे मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - वॉशिंग्टन (1945)

9).  G-15 देशांचे मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - जिनिव्हा (1989)

10).  जागतिक व्यापार संघटनेचे (WTO) मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - जिनिव्हा (1995)

11).  नाटो देशांची मुख्यालये कोठे आहेत?
उत्तर - ब्रुसेल्स (1949)

१२).  सार्क देशांचे मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - काठमांडू (1985)

13).  आशियाई विकास बँकेचे (ADB) मुख्यालय कोठे आहे?
उत्तर - मनिला (1966)

14).  आंतरराष्ट्रीय न्यायालय कोठे आहे?
उत्तर - हेग (1946)

१५).  इंटरपोल कुठे आहे? 
उत्तर - लियोन पॅरिस (1923